VERİYLE · 7 DK

Sözcükte anlam neden üç sınavda da birinci

LGS, TYT ve KPSS'de en çok yanlış yapılan konu aynı: Sözcükte Anlam. 6.013 yanlış cevabın dörtte biri tek bir başlıkta.

Stuvori'de üç farklı sınava hazırlanan öğrencilerin verdiği 6.013 yanlış cevabı konu bazında ayırdığımızda beklenmedik bir şey çıktı: üç sınavın da en çok yanlış yapılan konusu aynı.

Üç sınav, tek başlık

Toplamda 1.374 yanlış — üç sınavdaki bütün yanlışların yaklaşık dörtte biri tek bir başlıkta. İkinci ortak başlık da aynı aileden: Cümlede Anlam.

LGS'de durum daha da dar: Sözcükte Anlam, Cümlede Anlam, Paragraf ve Ana Düşünce birlikte yanlışların yarısına yakınını tutuyor. Ders bazında bakınca 2.265 LGS yanlışının 1.194'ü Türkçe'de.

Önce bir uyarı: bu "en zor konu" demek değil

Bir konuda çok yanlış birikmesi, o konunun en zor olduğunu göstermez. Çok çalışılan ve çok soru çözülen bir konuda doğal olarak daha fazla yanlış toplanır.

"En zor" diyebilmek için konu başına kaç soru denendiğini de bilmek gerekirdi; biz o oranı ölçmedik. Yani bu tablo hatanın nerede biriktiğini gösteriyor — nerede en çok tekrar gerektiğini. Bu da yeterince işe yarar bir bilgi.

Sözcükte anlam neden kendini ele vermiyor

Bu konunun kendine özgü bir tuzağı var: çalışıldığı hissedilmiyor.

Bir denklem çözdüğünde yapıp yapamadığını anında bilirsin. Ama "bu cümlede 'yürümek' hangi anlamda kullanılmış?" sorusunda, yanlış şıkkı seçtiğinde bile cevabın mantıklı gelir. Hata, bilgi eksikliği gibi değil yorum farkı gibi hissedilir. Bu yüzden öğrenci konuyu "biliyorum" diye işaretler ve geçer.

İkinci tuzak: anlam bilgisi ezberlenebilir bir kural listesi değil. Türev için bir formül vardır, mecaz anlam için yoktur. Sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını görmek, o sözcüğü daha önce kaç farklı bağlamda görmüş olduğuna bağlıdır. Bu da tek oturumda kapanacak bir açık değil.

Bu yüzden "çalışma" biçimi değişmeli

Tek oturumda bitirilemeyen bir konuda, bitirmeye çalışmak işe yaramıyor. Yapılabilecek şey farklı:

1. Günlük küçük doz. Haftada bir üç saat yerine, her gün on beş dakika. Bağlam biriktirmek zaman ister; yoğunlaştırmak onu hızlandırmıyor.
2. Yanlışı şıkla değil, gerekçeyle tut. "C'yi işaretledim, D'ymiş" bir bilgi taşımaz. "Sözcüğü temel anlamıyla okudum, cümle mecaz istiyormuş" taşır. İkinci not, aynı hatayı bir daha tanımanı sağlar.
3. Kendi cümleni kur. Yeni bir anlamla karşılaştığında o sözcüğü kullanarak bir cümle yaz. Tanımı okumak tanımayı sağlar, kullanmak hatırlamayı.
4. Metin okumayı çalışma say. Anlam bilgisinin tek gerçek kaynağı okuduğun metinlerin çeşitliliği. Soru çözmek bunu ölçer, yerine geçmez.

Yanlışları konu bazında tut, soru bazında değil

Çözülen her soruyu deftere geçirmek kısa sürede sürdürülemez hale gelir ve asıl bilgiyi gizler. Önemli olan hangi soruyu yanlış yaptığın değil, aynı konuda kaç kez yanlış yaptığın.

Üç kez üst üste aynı başlıkta hata yapıyorsan sorun o sorularda değil, konunun kendisinde. Bu da ancak konu bazında saydığında görünür.

Tekrar aralığı bırakmak işe yarıyor

Bir konuyu çalıştıktan hemen sonra tekrar etmek kolay gelir, çünkü bilgi hâlâ tazedir ve "biliyorum" hissi verir. Asıl sınama, araya zaman girdikten sonra hatırlayıp hatırlamadığındır.

Hatırlamaya çalışmanın kendisinin öğrenmeyi güçlendirdiği, üzerinde çok çalışılmış bir bulgudur: Roediger ve Karpicke, tekrar okuyan ile kendini test eden öğrencileri karşılaştırdığında, kısa vadede tekrar okumanın önde olduğunu ama günler sonra yapılan sınavda tablonun tersine döndüğünü bulmuştur. Roediger & Karpicke, 2006, Psychological Science.

Pratik karşılığı: konuyu çalıştığın gün değil, birkaç gün sonra yokla. Zor geliyorsa aralığı kısalt, kolay geliyorsa uzat.

Stuvori bunu nasıl yapıyor

Atlas'ta bir konu çalıştığında anlatım kartlarının ardından quiz gelir — ilk üç oturumda 5 kolay soru, sonrasında 9 soru: 3 kolay, 3 orta, 3 zor. Yanlışların konu bazında kaydedilir ve aynı konuda üç ve üzeri yanlış yaptığında konu otomatik olarak tekrar sistemine eklenir — 3 gün, ardından 10 gün sonra tekrar karşına çıkar.

Yani "hangi konuda kaç yanlış yaptım" sorusunu elle takip etmen gerekmiyor.

Sıradaki rehber: yanlışların çoğu neden kolay sorularda? · Tekrar sistemi nasıl çalışıyor

Bu yazıdaki veri

Ölçüm tarihi 6 Kasım 2026. Kaynak: Stuvori kullanıcılarının verdiği 7.729 yanlış cevap kaydı; bu yazıda LGS (2.265 yanlış, 455 öğrenci), YKS TYT (1.938 yanlış, 513 öğrenci) ve KPSS (1.810 yanlış, 153 aday) tabloları kullanıldı.

KPSS tablosunda kişi başına 11,8 yanlış düşüyor; LGS'de 5,0, TYT'de 3,8. Yani KPSS verisi az sayıda ama yoğun çalışan adayın davranışını yansıtıyor, geniş bir kitlenin ortalamasını değil.